Ekonomi digital sedang mengubah landskap perniagaan global, dan perusahaan kecil dan sederhana (PKS) di Malaysia perlu menyesuaikan diri untuk kekal berdaya saing. Dengan peningkatan penggunaan teknologi digital, perniagaan dapat mengoptimumkan operasi, memperluas jangkauan pasaran, dan meningkatkan kelestarian
Ekonomi digital sedang mengubah landskap perniagaan global, dan perusahaan kecil dan sederhana (PKS) di Malaysia perlu menyesuaikan diri untuk kekal berdaya saing. Dengan peningkatan penggunaan teknologi digital, perniagaan dapat mengoptimumkan operasi, memperluas jangkauan pasaran, dan meningkatkan kelestarian. Artikel ini membincangkan model perniagaan lestari yang boleh diguna pakai oleh PKS Malaysia untuk berkembang maju dalam ekonomi digital yang pesat berubah.
Kelestarian dalam perniagaan bukan sahaja melibatkan aspek alam sekitar, tetapi juga ketahanan ekonomi, tanggungjawab sosial, dan keupayaan menyesuaikan diri dengan teknologi. Bagi PKS, model perniagaan lestari memastikan daya tahan jangka panjang, mengurangkan risiko operasi, dan meningkatkan reputasi jenama. Dengan memanfaatkan inovasi digital, PKS dapat mencapai kecekapan yang lebih tinggi sambil menyumbang kepada pertumbuhan ekonomi yang mampan.
Salah satu model perniagaan yang paling menonjol bagi PKS di Malaysia ialah model perniagaan berasaskan platform. PKS boleh memanfaatkan platform e-dagang, pasaran digital, dan media sosial untuk memperluaskan pangkalan pelanggan mereka. Dengan adanya platform seperti Shopee, Lazada, dan Grab, perniagaan boleh mencapai khalayak yang lebih luas tanpa memerlukan infrastruktur fizikal yang besar. Model ini membolehkan PKS beroperasi dengan kos overhed yang lebih rendah sambil mengekalkan akses kepada pasaran yang luas.
Pendekatan lain yang berkesan ialah model langganan dan keahlian, yang memastikan aliran pendapatan yang stabil serta memupuk kesetiaan pelanggan. Perniagaan yang menawarkan kandungan digital, perisian sebagai perkhidmatan (SaaS), dan platform pembelajaran dalam talian telah berjaya melaksanakan model ini. Dengan menyediakan nilai berterusan kepada pelanggan berdaftar, PKS dapat mewujudkan hubungan jangka panjang dan meningkatkan kelestarian kewangan.
Model ekonomi kitaran semakin mendapat perhatian seiring dengan kebimbangan terhadap alam sekitar yang semakin meningkat. PKS boleh mengamalkan amalan lestari dengan mengurangkan sisa, mengitar semula bahan, dan mempromosikan produk mesra alam. Perniagaan yang berasaskan upcycling, syarikat pembungkusan sifar sisa, dan jenama fesyen lestari adalah contoh bagaimana model ini dapat mengurangkan jejak karbon sambil mengekalkan keuntungan.
Strategi yang sangat berjaya dalam ruang digital ialah model freemium dan perkhidmatan digital. Model ini membolehkan perniagaan menawarkan perkhidmatan asas secara percuma sambil mengenakan bayaran untuk ciri premium. Ia sering digunakan oleh syarikat perisian, aplikasi mudah alih, dan penyedia perkhidmatan berasaskan awan. Dengan menarik pangkalan pengguna yang besar pada peringkat awal, PKS boleh menjana pendapatan melalui langganan, pengiklanan, atau perkhidmatan eksklusif.
Kebangkitan model ekonomi gig dan perkongsian juga membuka peluang baharu kepada PKS. Dengan memanfaatkan bakat bebas dan sumber yang dikongsi, perniagaan boleh mengurangkan kos sambil meningkatkan fleksibiliti perkhidmatan. Perkhidmatan perkongsian pengangkutan, ruang kerja bersama, dan platform pekerja bebas seperti Fiverr dan Upwork menunjukkan bagaimana PKS boleh mendapat manfaat daripada tenaga kerja yang terdesentralisasi dan penggunaan sumber secara bersama.
Analitik data dan kecerdasan buatan (AI) telah membawa kepada model yang dipacu data dan berkuasa AI. PKS boleh mengoptimumkan proses membuat keputusan, memperibadikan pemasaran, dan meningkatkan pengalaman pelanggan dengan menggunakan teknologi data besar dan AI. Pelaksanaan chatbot berasaskan AI, analitik ramalan, dan penyelesaian perkhidmatan pelanggan automatik membolehkan PKS meningkatkan kecekapan dan mengekalkan daya saing dalam ekonomi digital.
Bagi PKS yang mempunyai kedai fizikal, model hibrid ‘brick-and-click’ menawarkan gabungan terbaik antara perniagaan tradisional dan dalam talian. Dengan menggabungkan perniagaan runcit dengan kehadiran digital, perniagaan dapat meningkatkan kemudahan pelanggan dan memaksimumkan saluran jualan. Banyak peruncit dan restoran di Malaysia telah mengamalkan pendekatan ini, membolehkan pelanggan membeli-belah secara fizikal sambil menawarkan pesanan dalam talian dan perkhidmatan penghantaran.
Walaupun penggunaan model perniagaan digital menawarkan banyak manfaat, PKS menghadapi beberapa cabaran. Salah satu halangan utama ialah kekurangan kemahiran digital dan kesedaran. Ramai pemilik dan pekerja PKS tidak mempunyai kepakaran teknikal untuk melaksanakan dan mengurus alat digital dengan berkesan. Tanpa latihan yang mencukupi, perniagaan mungkin sukar untuk memanfaatkan peluang digital sepenuhnya.
Cabaran lain yang ketara ialah kos pelaburan awal yang tinggi. Peralihan kepada model perniagaan digital sering memerlukan pelaburan dalam teknologi, keselamatan siber, dan pemasaran digital. Bagi banyak PKS, kekangan kewangan menyukarkan mereka untuk memperuntukkan sumber bagi transformasi digital, mengehadkan keupayaan mereka untuk bersaing dengan syarikat yang lebih besar.
Risiko keselamatan siber juga menjadi ancaman kepada PKS yang beroperasi dalam ruang digital. Dengan peningkatan transaksi dalam talian dan pengumpulan data, perniagaan terdedah kepada serangan siber, penipuan, dan isu pematuhan peraturan. Pelaksanaan langkah keselamatan siber yang kukuh adalah penting untuk melindungi operasi perniagaan dan data pelanggan.
Selain itu, persaingan pasaran dalam ekonomi digital sangat sengit. Kemudahan memasuki pasaran digital bermakna PKS perlu membezakan penawaran mereka untuk kekal berdaya saing. Tanpa cadangan nilai yang unik, perniagaan berisiko kehilangan pelanggan kepada pesaing yang lebih kukuh dengan strategi pemasaran digital dan pengiktirafan jenama yang lebih mantap.
Menyedari kepentingan transformasi digital, kerajaan Malaysia telah memperkenalkan beberapa inisiatif untuk menyokong PKS dalam mengadaptasi model perniagaan lestari. Salah satu inisiatif utama ialah Pelan Induk Ekonomi Digital Malaysia (MyDIGITAL), yang bertindak sebagai rangka kerja strategik untuk meningkatkan pendigitalan dan menggalakkan penggunaan teknologi dalam kalangan PKS. Pelan ini bertujuan untuk mewujudkan ekosistem yang kondusif bagi perniagaan digital, membolehkan mereka berkembang dan bersaing di peringkat global.
Selain itu, Geran Pendigitalan PKS menyediakan bantuan kewangan kepada PKS untuk melaksanakan penyelesaian digital. Inisiatif ini membantu perniagaan beralih kepada platform digital, mengintegrasikan teknologi automasi, dan meningkatkan kecekapan operasi. Program seperti Program Go-eCommerce MDEC juga menyokong PKS dalam membina kehadiran dalam talian dan mengamalkan amalan e-dagang, memastikan daya saing mereka dalam pasaran digital.
Sokongan kewangan juga merupakan aspek penting dalam transformasi digital. Skim Pembiayaan PKS oleh Bank Negara Malaysia menawarkan peluang pembiayaan kepada PKS untuk melabur dalam teknologi digital dan inovasi. Pilihan pembiayaan ini membolehkan perniagaan mengatasi halangan kewangan dan melaksanakan strategi digital yang lestari dengan berkesan.
Untuk memastikan daya saing dalam ekonomi digital, PKS di Malaysia perlu mengadaptasi model perniagaan lestari. Dengan memanfaatkan teknologi digital, menerima inovasi, dan menggunakan sokongan kerajaan, PKS boleh menjamin pertumbuhan jangka panjang, daya tahan, dan kelestarian. Komitmen yang kukuh terhadap transformasi digital dan kelestarian akan menjadi faktor utama dalam membentuk masa depan PKS Malaysia dalam dunia yang semakin digital. Kejayaan penerapan model-model ini bukan sahaja akan mendorong perkembangan perniagaan tetapi juga menyumbang kepada pertumbuhan ekonomi Malaysia secara lebih luas serta kemajuan digital negara.
